Yüz gün süren protestolar. Sokaklarda geçen yüz akşam. Tutuklamalar ve gözaltılar, uluslararası manşetler, flamingoların direnişin sembolü haline gelmesi ve koruma altındaki bir alanda başlayan hareketin, Arnavutluk'un yönetilme biçimine yönelik çok daha geniş bir meydan okumaya dönüşmesi.
Ancak 100 günün ardından belki de en önemli soru, aynı zamanda en basit olanıdır:
Gerçekte ne değişti?
Cevap rahatsız edici. Arnavutluk, protestolar başlamadan önceki siyasi ülkeyle kesinlikle aynı değil. Hükümet daha fazla kamuoyu denetimi altında, kurumlar aniden doğrudan vatandaşları hedef alan girişimler açıklıyor ve protestolar uluslararası medyaya da yansıdı.
Ancak hareketin temel taleplerine gelince, sistemin kendisi neredeyse hiç değişmedi.
1. Rama geri adım atmadı.
Başbakan Edi Rama görevinde kalmaya devam ediyor ve protestoları ateşlemeye yardımcı olan tartışmalı yatırımı savunmayı sürdürüyor. Zvërnec projesi iptal edilmedi, Koruma Alanları Yasası yürürlükte kalmaya devam ediyor ve protestocuların öne sürdüğü başlıca siyasi talepler karşılanmadı.
Belki de 100 günün ardından elde edilen en net sonuç şu: benzeri görülmemiş günlük sivil baskıya rağmen, hükümetin en üst kademelerinde siyasi bir geri adım atılmadı.
Protestolar henüz katılımcılarının talep ettiği türden üst düzey siyasi hesap verebilirliği de ortaya çıkarmadı.
2. Hükümet içinde siyasi bir deprem yok.
Hareket, hesap verebilirlik, yolsuzluk ve devlet kurumlarının işleyişi hakkında defalarca soru işaretleri uyandırdı. Ancak 100 gün sonra, protestolar sonucunda geniş çaplı bir hükümet tasfiyesi, kabinenin çöküşü veya üst düzey yetkililerin görevlerinden ayrılması gibi bir durum yaşanmadı.
Bu önemli çünkü sokaklarda yapılan gösteriler ve siyasi sonuçlar iki farklı şeydir.
Bir hareket her akşam bir bulvarı doldurabilir ve yine de muazzam kamuoyu baskısını absorbe edebilecek kurumlara karşı temelden değişmeden kalabilir.
Bu, bu 100 günün en büyük derslerinden biri olabilir.

3. Bu arada, devlet aniden "kapı kapı" dolaşmak istiyor.
Ancak başka bir şey değişiyor: kurumların vatandaşlarla iletişim kurma biçimi.
9 Eylül'de Devlet Kadastro Dairesi, tapu kaydı olmayan evler için yeni bir yaklaşım duyurdu. Mobil ekipler köylerde başlayacak ve daha sonra kentsel alanlara yayılacak; yetkililer bu politikayı kelimenin tam anlamıyla "Kadastra shkon derë më derë" — "Kadastro kapı kapı dolaşıyor" şeklinde tanımlıyor.
Bu durum tek başına, girişimin protestolar nedeniyle başlatıldığını kanıtlamaz.
Ancak siyasi açıdan bakıldığında, zamanlamayı göz ardı etmek zor.
Binlerce vatandaşın üç ay boyunca kurumları mesafeli, duyarsız ve erişilemez olmakla suçlamasının ardından, devlet kurumları giderek kendilerini vatandaşların devleti kovalamasına gerek kalmadan doğrudan vatandaşlara ulaşacak kurumlar olarak sunmaya başladı.
Asıl sınav, bu açıklamaların ölçülebilir sonuçlara dönüşüp dönüşmeyeceği olacak.
4. Mücadele bulvardan algoritmaya taşındı.
Flamingo Devrimi sadece sokaklarda yaşanmıyor. Giderek, Arnavutların internette ne gördüğünü kimin kontrol edeceği konusunda da bir mücadeleye dönüşüyor.
Eylül başlarında, aktivistlerle, muhalif figürlerle ve protestoları konu alan sayfalarla ilişkili düzinelerce Instagram hesabı aynı anda askıya alındı veya kısıtlandı. Bir siyasi figür, protestolarla ilgili materyal yayınlayan 200'den fazla sayfanın etkilenmiş olabileceğini iddia etti , ancak bu rakam bağımsız olarak 200 teyit edilmiş kapatma olarak doğrulanmadı.
Meta daha sonra bazı hesapların yanlışlıkla silindiğini kabul etti , bazılarını geri yükledi ve yaşananları incelediğini söyledi. Şu anda Arnavutluk hükümetinin askıya alma işlemlerini emrettiği veya finanse ettiği yönünde kamuoyuna açık bir kanıt bulunmamaktadır.
Bu ayrım önemlidir.
Ancak yaşananlar da aynı derecede dikkat çekici: Arnavutluk'un en büyük protesto hareketlerinden biriyle bağlantılı çok sayıda ses, ülkenin en önemli iletişim platformlarından birinden aniden kayboldu veya engellendi.
100 gün sonra, algoritmanın kendisi siyasi hikayenin bir parçası haline geldi.

5. Protestocular kişisel bedel ödediler.
Protestolar, katılanlar için sonuçsuz kalmadı.
Polis, çatışmalar sırasında göstericileri defalarca gözaltına aldı. En son olarak, AP, hareketin 100. gününün ardından gösterilerin Parlamento'ya ulaşmasıyla birlikte birçok protestocunun gözaltına alındığını bildirdi.
Ancak daha da endişe verici bireysel vakalar var.
Citizens.al'ın haberine göre, 1 Eylül'de 3 numaralı Polis Karakolu önünde düzenlenen gösteri sırasında polis müdahalesini filme alan bir vatandaş tutuklandı ve yaklaşık 72 saat gözaltında kaldı.
Bu gibi vakalar, tartışmayı protestocular ve polis arasında gösteriler sırasında çatışma olup olmadığı noktasının ötesine taşıyor.
Bu durum çok daha temel bir soruyu gündeme getiriyor:
Sıradan bir vatandaşın devletin eylemlerini belgelemek için ne kadar alanı var?
6. Avrupa izliyor, ancak protestocular çok daha fazlasını bekliyordu.
Flamingo Devrimi, daha önce büyük ölçüde iç mesele olarak kalabilecek konuları uluslararasılaştırmayı başardı.
AP, DW ve Le Monde dahil olmak üzere uluslararası medya kuruluşları hareketi haberleştirdi.
Ancak uluslararası ilgi, uluslararası baskı ile aynı şey değildir.
Birçok protestocu için bu ayrım giderek daha da sinir bozucu hale geldi. Arnavutluk bir AB aday ülkesi, ancak 100 gün sonra hükümet hâlâ görevde ve tartışmalı inşaat durdurulmadı.
Dolayısıyla bu hareket, sadece Tiran için değil, Brüksel için de rahatsız edici bir soruyu gündeme getiriyor:
Arnavutluk'un Avrupa entegrasyon sürecinde demokrasi, çevre koruma ve kurumsal hesap verebilirlik ne kadar ağırlık taşımalıdır?

7. Arnavutluk birdenbire siber güvenlikte "dünyanın 1 numarası" oldu.
Ardından yazın en tuhaf zıtlıklarından biri ortaya çıktı.
Estonya e-Yönetişim Akademisi tarafından hazırlanan Ulusal Siber Güvenlik Endeksi'nde Arnavutluk, 100 üzerinden 98.33 puanla siber güvenlik hazırlığı konusunda dünyada birinci sırada yer aldı.
Arnavutluk Ulusal Siber Güvenlik Kurumu, sonuçtan dolayı haklı olarak sevinç duydu.
Ancak başlığın bağlama ihtiyacı var.
NCSI, siber güvenlik mevzuatı, kurumlar, stratejiler, kritik altyapı koruması, olay müdahalesi ve uluslararası iş birliği gibi alanları kapsayan 49 göstergeyi değerlendirir. Bu nedenle, vatandaşların dünyanın en güvenli dijital ortamını deneyimlediğini kanıtlamak yerine, kendi metodolojisine göre bir ülkenin ulusal siber güvenlik kapasitesini ve hazırlığını ölçer.
Bu fark, Arnavut aktivistlerin sosyal medya hesaplarından onlarcasının neredeyse bir gecede nasıl ortadan kaybolduğunu sorguladıkları bir anda özellikle önem kazanıyor.
Peki, 100 gün sonra neler değişti?
Hükümet düşmedi.
Rama geri adım atmadı.
Tartışmalı proje iptal edilmedi.
Hükümet içinde kapsamlı bir siyasi hesap verebilirlik sağlanamadı.
Protestocular gözaltına alındı ve belgelenmiş en az bir vakada, polis müdahalesini filme alan bir vatandaş yer aldı.
Aktivistlerle bağlantılı düzinelerce Instagram hesabı kısıtlandı veya kapatıldı; iddialara göre bu durum 200'den fazla sayfayı etkilemiş olabilir; Meta, en azından bazı kaldırma işlemlerinin hatalı olduğunu kabul etti.
Aynı zamanda, kurumlar da gözle görülür şekilde hareket ediyor. Vatandaş odaklı yeni girişimler ortaya çıkıyor. Kadastro kapı kapı dolaşacağına söz veriyor. Arnavutluk'un uluslararası imajı daha fazla incelemeye alınıyor. Ve bir hafta sonra ortadan kaybolabilecek bir protesto, bunun yerine 100 gün boyunca devam ederek Citizens.al'ın Arnavutluk'ta kaydedilen bu büyüklükteki en uzun protesto olarak tanımladığı bir hal aldı.
Belki de Flamingo Devrimi'nin 100 gün sonraki çelişkisi budur.
Bu durum, hükümeti değiştirmekten çok, tartışmanın yönünü değiştirdi.
Şimdi daha zorlu sınava geldik.
100 günlük sivil baskı sonunda kurumsal değişime yol açacak mı, yoksa Arnavutluk'un siyasi sistemi protestolarla yaşamayı mı öğrenecek?