ประเทศแอลเบเนียขึ้นชื่อเรื่องความผ่อนปรนในเรื่องศาสนา มัสยิด โบสถ์ออร์โธดอกซ์ โบสถ์คาทอลิก และสำนักปฏิบัติธรรมเบคตาชี มักตั้งอยู่ใกล้กันเพียงไม่กี่ถนน แต่การอยู่ร่วมกันอย่างผ่อนปรนไม่ได้หมายความว่าการแต่งกายภายในสถานที่เหล่านั้นจะผ่อนปรนไปด้วย ควรคลุมไหล่และเข่าเมื่อไปเยี่ยมชมสถานที่ทางศาสนาใดๆ ถอดรองเท้าเมื่อพบเห็นในมัสยิด และลดเสียงลง ผ้าพันคอผืนบางๆ ในกระเป๋าเป้ก็ช่วยแก้ปัญหาได้ในสถานการณ์ส่วนใหญ่

ประเทศแอลเบเนียยังคงใช้เงินสดเป็นหลัก โรงแรม ร้านอาหารขนาดใหญ่ และซูเปอร์มาร์เก็ตในติรานารับบัตรเครดิต แต่เกสต์เฮาส์ แท็กซี่ บาร์ริมชายหาด ปั๊มน้ำมัน และเกือบทุกอย่างในเมืองเล็กๆ ต้องการเงินสด (เลก) ตู้เอทีเอ็มมีอยู่ทุกเมือง แต่จะหายากในบริเวณภูเขา ดังนั้นควรเตรียมเงินสดให้พร้อมก่อนเดินทางไปยังเทธ วาลบอนา หรือหมู่บ้านทางตอนใต้

อีกเรื่องหนึ่ง: บางครั้งราคาสินค้าจะระบุเป็น "เลกเก่า" ซึ่งเติมเลขศูนย์เพิ่มเข้าไป ถ้ากาแฟราคาประมาณ 1,000 เลก จริงๆ แล้วอาจจะเป็นแค่ 100 เลก คนท้องถิ่นสลับใช้สองระบบนี้โดยไม่ทันคิด ดังนั้นอย่าตกใจ แค่ตรวจสอบให้แน่ใจก็พอ

กาแฟในแอลเบเนียไม่ใช่แค่เครื่องดื่ม แต่เป็นสถาบันทางสังคม หากใครเชิญคุณไปร้านกาแฟ นั่นหมายความว่าพวกเขากำลังเชิญคุณเข้าไปร่วมในวันสำคัญของพวกเขา การพบปะ มิตรภาพ และข่าวสารในครอบครัว ล้วนเกิดขึ้นระหว่างการจิบเอสเปรสโซหรือกาแฟตุรกีอย่างช้าๆ ซึ่งอาจใช้เวลานานกว่าหนึ่งชั่วโมง การตอบรับคำเชิญเป็นสัญลักษณ์ของการให้เกียรติ และไม่มีใครคาดหวังให้คุณรีบร้อน

เช่นเดียวกับรากิ เหล้าผลไม้ทำเองที่หาดื่มได้เกือบทุกที่ บางครั้งก็ขายในเวลาที่คุณคาดไม่ถึง คุณไม่จำเป็นต้องดื่มให้หมด แต่การรับแก้วเล็กๆ สักแก้ว (แม้เพียงแค่แตะริมฝีปาก) ก็เป็นการให้เกียรติแล้ว หากคุณดื่มไม่ได้จริงๆ ก็ปฏิเสธอย่างสุภาพและอธิบายเหตุผล เหตุผลเรื่องสุขภาพหรือ “ฉันต้องขับรถ” มักเป็นที่เข้าใจได้เสมอ

ภาษาแอลเบเนีย (shqip) แตกต่างจากภาษาเพื่อนบ้านอื่นๆ และคนท้องถิ่นรู้ว่ามันยาก นั่นคือเหตุผลที่การพยายามเพียงเล็กน้อยจึงมีความสำคัญมาก คำว่า Faleminderit (ขอบคุณ), përshëndetje (สวัสดี) และ mirë (ดี) จะทำให้คุณได้รับรอยยิ้มที่จริงใจ ในพื้นที่ท่องเที่ยว ภาษาอังกฤษเป็นที่นิยมในหมู่คนรุ่นใหม่ และภาษาอิตาลีและกรีกเป็นที่พูดกันอย่างแพร่หลายในกลุ่มคนรุ่นเก่า อย่างไรก็ตาม การเริ่มต้นด้วยคำภาษาแอลเบเนียเพียงคำเดียวก็สามารถเปลี่ยนบรรยากาศของการสนทนาได้

หากคุณได้รับเชิญไปบ้านใครสักคน (และถ้าคุณใช้เวลาอยู่ในแอลเบเนียจริงๆ คุณจะได้รับเชิญแน่นอน) ให้ทักทายคนที่อายุมากที่สุดก่อน คาดหวังได้เลยว่าจะได้รับการเลี้ยงดูอย่างดีเยี่ยมและได้รับที่นั่งที่ดีที่สุดในบ้าน แขกมีสถานะเกือบจะศักดิ์สิทธิ์ในวัฒนธรรมแอลเบเนีย ซึ่งหยั่งรากลึกในธรรมเนียมเกียรติยศที่สืบทอดกันมาหลายศตวรรษ การกระทำที่สุภาพคือการรับสิ่งของที่นำมาให้บ้างเล็กน้อย ชมเชยอาหาร และอย่าไปมือเปล่า ขนมหวาน ผลไม้ หรือของจากประเทศของคุณล้วนใช้ได้ทั้งนั้น

เมื่อพระอาทิตย์ตกดิน ผู้คนทั้งเมืองจะหลั่งไหลออกมาที่ถนนสายหลักเพื่อเดินเล่น นี่คือ "ชิโร" การเดินเล่นยามเย็นที่ผู้คนมาพบปะสังสรรค์ พูดคุยกับเพื่อนบ้าน และปล่อยให้เด็กๆ วิ่งเล่นไปก่อน เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นทั่วทุกหนทุกแห่งตั้งแต่ชโคดราไปจนถึงคอร์ชา และเป็นหนึ่งในประสบการณ์ทางวัฒนธรรมฟรีที่ดีที่สุดในประเทศ อย่าเพียงแค่นั่งดูจากร้านกาแฟ ลองเดินไปดูสิ เดินช้าๆ นั่นแหละคือหัวใจสำคัญของมัน

ประเทศแอลเบเนียไม่ได้มีตารางเวลาที่แน่นหนา และนั่นก็เป็นจุดเด่นอย่างหนึ่ง รถตู้โดยสาร (Furgon) จะออกเมื่อเต็ม (แม้ว่าสถานการณ์จะค่อยๆ เปลี่ยนไปในทางที่ดีขึ้น) มื้อกลางวันก็ใช้เวลานาน ญาติของใครสักคนอาจมาร่วมโต๊ะด้วย นักท่องเที่ยวที่วางแผนการเดินทางอย่างตายตัวมักจะเจอปัญหาในการปรับตัวเข้ากับประเทศนี้ แต่นักท่องเที่ยวที่วางแผนเผื่อเหลือเผื่อขาดจะหลงรักประเทศนี้

การปฏิเสธอย่างตรงไปตรงมาว่า “ไม่เป็นไร ขอบคุณ” เมื่อมีคนเสนออาหาร กาแฟ หรือเหล้าให้ อาจสื่อถึงความเย็นชามากกว่าความสุภาพ หากคุณไม่สามารถรับได้จริงๆ ควรทำให้คำพูดดูอ่อนโยนขึ้น เช่น ขอบคุณอย่างอบอุ่น รับของมาในจำนวนเล็กน้อย หรืออธิบายสั้นๆ การเสนอสิ่งของนั้นมักไม่ได้เกี่ยวกับตัวสิ่งของเอง แต่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ ดังนั้นจงปฏิบัติต่อมันในลักษณะนั้น

มีสองสิ่งที่นักเดินทางมักเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง อย่างแรกคือ เงินสดสำคัญที่สุดนอกเมืองหลวง อย่างที่สอง ในอาคารเก่า เกสต์เฮาส์ และพื้นที่ชนบท ระบบประปามักไม่สามารถรองรับกระดาษชำระได้ หากมีถังขยะเล็กๆ อยู่ข้างๆ โถส้วม นั่นก็คือที่สำหรับทิ้งกระดาษชำระนั่นเอง อาจรู้สึกแปลกๆ ในวันแรก แต่หลังจากนั้นก็จะกลายเป็นเรื่องปกติไปเอง

นี่คือสิ่งสำคัญที่สุดในรายการนี้ ในแอลเบเนีย การส่ายหัวไปมาตามประเพณีหมายถึง "ใช่" และการพยักหน้าขึ้นลงหมายถึง "ไม่" ซึ่งตรงกันข้ามกับสิ่งที่นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่คาดหวัง และทำให้เกิดความสับสนอย่างแท้จริง คุณถามว่ารถบัสไปเบรัตหรือไม่ คนขับ "ส่ายหัวปฏิเสธ" แล้วคุณก็เดินออกจากรถบัสคันที่ถูกต้องไป

ชาวอัลบาเนียรุ่นใหม่ที่ต้องติดต่อกับนักท่องเที่ยวมักจะเปลี่ยนไปใช้แบบสากล ซึ่งทำให้เรื่องยิ่งสับสนมากขึ้น วิธีแก้ไขคือ: ยืนยันด้วยวาจา Po หมายถึง ใช่ Jo หมายถึง ไม่ เมื่อไม่แน่ใจ ให้ถามซ้ำอีกครั้งด้วยคำพูด

ถนนในแอลเบเนียได้รับการปรับปรุงอย่างมาก แต่การขับขี่ยังคงค่อนข้างดุดัน: ระวังการแซงบนทางโค้ง การหยุดรถโดยไม่แจ้งล่วงหน้า และสัตว์เลี้ยงที่วิ่งตัดหน้าในพื้นที่ภูเขา ขับขี่อย่างระมัดระวัง หลีกเลี่ยงถนนบนภูเขาหลังมืด และอย่าหวังว่าปั๊มน้ำมันจะเปิดให้บริการจนดึกในพื้นที่ห่างไกล หากฟังดูเครียดเกินไป รถตู้และรถโดยสารประจำทางก็เดินทางไปได้เกือบทุกที่ในราคาประหยัด

ชาวอัลบาเนียจะยินดีพูดคุยเกี่ยวกับทั้งสามประเด็นนี้ในแบบของพวกเขาเอง โคโซโวเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนมาก ยุคคอมมิวนิสต์ภายใต้การปกครองของเอ็นเวอร์ ฮอกซา ทิ้งร่องรอยบาดแผลไว้ในความทรงจำของผู้คน และประเพณีการแก้แค้นด้วยเลือดในภาคเหนือมักถูกสื่อต่างประเทศนำเสนอเกินจริงในแบบที่คนท้องถิ่นรู้สึกเบื่อหน่าย ฟังมากกว่าคาดเดา ข้ามความคิดเห็นที่ร้อนแรงไป และปล่อยให้เจ้าภาพเป็นผู้นำการสนทนา คำถามที่แสดงความอยากรู้อย่างสุภาพเป็นสิ่งที่ยินดีต้อนรับ แต่เรื่องตลกที่ไม่เหมาะสมนั้นไม่เป็นที่ยอมรับ

แตกต่างจากประเทศเพื่อนบ้านบางประเทศ อัลบาเนียไม่มีวัฒนธรรมการต่อรองราคาที่เข้มแข็ง ราคาสินค้าในร้านค้า ร้านอาหาร และตลาดส่วนใหญ่เป็นไปตามราคาที่ตั้งไว้ และการต่อรองราคาอย่างดุดันในเรื่องเล็กน้อยดูไม่สุภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพิจารณาว่าสินค้าส่วนใหญ่มีราคาที่ยุติธรรมอยู่แล้ว สำหรับการเดินทางด้วยแท็กซี่ระยะไกลหรือการเข้าพักในเกสต์เฮาส์หลายคืน การตกลงราคากันอย่างสุภาพตั้งแต่แรกเป็นเรื่องปกติ การกดราคาจนทำให้คนอื่นต่อรองจนเกินไปนั้นไม่เป็นที่ยอมรับ

โดยทั่วไปแล้วชาวอัลบาเนียยินดีต้อนรับการถ่ายรูป โดยเฉพาะในแหล่งท่องเที่ยว แต่การเอาdกล้องไปจ่อใส่ชาวบ้านสูงอายุ พ่อค้าแม่ค้าในตลาด หรือใครก็ตามที่สวมชุดพื้นเมืองโดยไม่ขออนุญาตนั้นถือว่าเสียมารยาทไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็ตาม ที่นี่ซึ่งการต้อนรับเป็นเรื่องส่วนตัว การกระทำเช่นนั้นจึงยิ่งทำให้รู้สึกไม่ดี การยิ้มและทำท่าทางให้กล้องของคุณมักจะเพียงพอแล้ว และมักจะกลายเป็นการสนทนาต่อ